Het onderzoeksproces in de milieukunde

Interview met prof. Helias Udo de Haes

Deze drie lessen zullen gaan over het begrip wetenschap, over wetenschappelijk onderzoek en hoe dat precies verloopt. Jij zult de komende jaren namelijk steeds meer in aanraking komen met deze onderwerpen. Misschien ga je na het voortgezet onderwijs wel naar de universiteit, en daar draait werkelijk alles om wetenschap.

Belangrijke fasen in een (wijsgerig) alfaonderzoek

Gemaakt op basis van een interview met prof. E.P. Bos

Een les als basis voor het schrijven van een profielwersktuk: hoe ga je te werk bij het kiezen en afbakenen van een onderwerp, bij het verzamelen van informatie, het kritisch beoordelen van bronnen en het trekken van conclusies.

Historisch onderzoek

Interpretatie van historische bronnen

Judith Pollmann is een historicus die gespecialiseerd is in de vroeg moderne tijd. Bij dit thema gaat ze dieper in op de Nederlanden en godsdienstconflicten.
Zij houdt zich bezig met oorlogsherinneringen. En dan met name de herinneringen aan de 80-jarige oorlog tegen Spanje.

Duurzame energie

Over het belang van goede communicatie binnen onderzoeksgroepen.

Duurzame energie. Er wordt veel over geschreven en gediscussieerd. In deze les gaan we kijken naar dit onderwerp en gaan we onderzoeken op welke wijzen naar duurzame energie kan worden gekeken. Ook gaan we kijken naar communicatie in de wetenschap. Eerst kijken we naar de verschillende middelen om te communiceren.

Onderzoeksproces bij Ruslandkunde

Dit lessenpakket is ontworpen voor middelbare scholieren in de bovenbouw van havo en vwo, om ze kennis te laten maken met de problemen die voorkomen bij
onderzoek. Dit doen we met behulp van dilemma’s. Dit zijn problemen die naar voren komen tijdens een onderzoek, waar een keuze gemaakt moet worden. Wij willen de leerlingen er bewust van maken dat deze keuze het onderzoeksproces beïnvloed.

Het heelal

Het onderzoeksproces op het gebied van het heelal nader bekeken - van Ptolemaeus tot nu!

Het heelal. Een mysterieuze ruimte vol met sterren, planeten en andere dingen. Ook wij zijn deel van dit heelal; we leven immers op de planeet Aarde. Daarom hebben mensen er altijd meer over willen weten. Maar het heelal is erg ver weg en we kunnen het moeilijk van dichtbij bekijken. Dus.. hoe doen we hier onderzoek naar?

Onderzoek doen

Met als voorbeeld: De biologische klok

In deze les bespreken we de stappen van wetenschappelijk onderzoek. Aan de hand van een voorbeeld bespreken wij wat er zoal fout kan gaan, want onderzoek doen gaat niet altijd zonder slag of stoten. Het onderwerp van dit voorbeeld is de biologische klok.

Onderzoek naar onderzoek: turn around management

Een gesprek met Jan Adriaanse, Bedrijfswetenschappen

Een interview met dr. J.A.A. Adriaanse over onderzoek in de bedrijfswetenschappen. Ter sprake komen onder andere de rol van het toeval, van ideeën op de fiets, en onderzoek naar grote zaken als de ondergang van General Motors.

Onderwijskundig onderzoeksproces

Deze les hebben we gemaakt n.a.v. een interview met mevrouw de Jong. Zij doet onderzoek bij lerarenopleidingen. Haar onderzoek is gericht op verwachtingspatronen bij leraren en hoe dit hun lesstijl beïnvloedt.

From symbiosis to polarization

Situatie: in Australië is er een conflict ontstaat tussen de stammen Tiwi en Koori. Beide stammen wonen in het noordoosten van Australië (zie afbeelding) en leven door elkaar. Jarenlang hebben zij samengeleefd en elkaar geholpen te overleven, door onder andere het uitlenen van producten (waaronder ook etenswaren). Dit samenwerkingsverband is in de laatste jaren verslechterd. Één van de oorzaken hiervan is verslechtering van de grond en een verandering in het klimaat. Een andere oorzaak is de toegenomen technische ontwikkeling en de concurrentie tussen de groepen. De situatie is nu zodanig dat er nauwelijks contact is tussen de groepen.

Van molecuul tot medicijn

Een interactieve (biologie)les over geneesmiddelenonderzoek

Komende les gaan we met jullie in op bepaalde aspecten rondom geneesmiddelenonderzoek. Daar komen namelijk een heleboel zaken bij kijken. Wat rijst er zoal bij je op?Leerlingen kunnen noemen: werking van geneesmiddelen in het lichaam (het vak is immers Biologie), geneesmiddelenonderzoek bij proefpersonen en proefdieren, placebo-effect, enz.).
Inderdaad. We gaan het hebben over de biologische aspecten en voor het grootste deel over de maatschappelijke aspecten van geneesmiddelenonderzoek. We beginnen met een deel biologisch effect, en wel specifiek over de afbraak van medicijnen in het lichaam. De snelheid van die afbraak is namelijk een indicatie voor de benodigde dosis van een medicijn. Wie na afloop nieuwsgierig is over hoe een medicijn nu precies in het lichaam werkt, zou zich eens moeten oriënteren op de studie Farmaceutische of Biomedische wetenschappen.

Psychologie

Politicologisch onderzoek

Onderzoekshypothesen komen niet op maat gesneden uit de lucht vallen.

De wetenschappelijke publicaties die in kranten en in de boekhandel verschijnen, zijn afgeronde verhalen die duidelijk een geheel vormen. De inleiding, het middenstuk en het slot sluiten op elkaar aan als waren ze voor elkaar gemaakt en bij de meeste onderzoeken ligt het aantal fouten rond de nul. Wat deze publicaties echter niet laten zien, is het proces dat eraan vooraf is gegaan. Onderzoeken zijn geen voorgefabriceerde producten die je in de winkel kunt kopen. Onderzoeksresultaten verkrijg je niet door de computer aan te zetten en te gaan Googlen. Onderzoek doen is een kwestie van vallen en opstaan, ook al is dat in het eindresultaat vaak niet te zien.

Uitgevogeld?

Wetenschap in de praktijk: onderzoek naar vogelgeluiden

Op pad in de Equadoriaanse jungle, de oren gespitst, speurde Wouter Halfwerk naar de zang van inheemse kolibries. Hij onderzocht vogelgeluiden en wilde de zang van verschillende soorten met elkaar vergelijken. Helaas bleken kolibries niet te zingen. Gelukkig kon Halfwerk zich aansluiten bij een onderzoeksteam dat winterkoninkjes bestudeerde. In een ‘Eureka-moment’ kwam Halfwerk met het idee dat twee typen vogels helemaal niet tot dezelfde soort behoorden! Dit voorbeeld illustreert de onderzoekswijze van Halfwerk.

Onderzoek in de moleculaire genetica

Meer dan alleen hersens kraken

Een wetenschappelijk onderzoeksproces en het resultaat daarvan worden door allerlei externe factoren en persoonlijke afwegingen beïnvloed. Dit is de mening van dr. Remus Dame, werkzaam als moleculair geneticus aan de universiteit Leiden, en waarschijnlijk ook de mening van menig onderzoeker. Naarmate ons interview vorderde, kwam steeds meer naar voren dat deze factoren het resultaat van een onderzoek flink kunnen beïnvloeden, hoewel onderzoekers ze bij publicaties vaak achterwege laten. Dit verontrustende feit gaf ons aanleiding de lezer iets te presenteren, dat weliswaar ook ingaat op het onderzoek naar architecturele eiwitten, maar meer de nadruk legt op de wereld van onderzoek doen met zijn harde competities en soms moeilijke keuzes.

Afrikaanse taalkunde onder de loep

Een enthousiaste professor Mous over het onderzoeksproces op zijn vakgebied.

Een “onderzoek” is eigenlijk een mysterieus proces. Buitenstaanders krijgen vaak slechts te horen dat er onderzocht wordt, en leren achteraf wat er ontdekt is. Met resultaten komen is één ding, maar wat gebeurt er precies onderweg? Een interview met een hoogleraar in Afrikaanse taalkunde leidt hopelijk tot verheldering.

Helderheid in troebel onderzoek

Suspensies in de natuurkunde

Tegen het einde van de negentiende eeuw dacht William Thomson, één van de prominentste fysici van die tijd, dat de natuurkunde af was. Al het bekende werd door sluitende theorieën beschreven, op twee fenomenen na. Een tijdgenoot van hem, James C. Maxwell, verwachtte dat binnen enkele jaren natuurkundigen alleen nog getallen achter de komma zouden toevoegen aan de natuurkundige constanten. Een gewaagde uitspraak van deze heren, gezien de aard van de wetenschap, en een onjuiste bovendien.

Puzzelen met papyri

Een interview met professor Petra Sijpesteijn

Het doen van onderzoek wordt in de regel makkelijker voorgesteld dan het is. De meest gebruikte manier om de wetenschappelijke methode weer te geven is volgens een diagram, dat van observaties via het opstellen van een hypothese naar de toetsing van de hypothese gaat, en dan terug naar stap 1 of 2. Maar hoe juist is dit saaie, haast robotachtige beeld van de wetenschap? Wat is de rol van stom toeval, waar is de menselijke factor?

De ideale wetenschap

Over ideaalbeelden en de praktijk van wetenschappelijk onderzoek

In een gesprek met classicus Casper de Jonge op zoek naar het ideale onderzoeksproces.